Kolekcja Sztuki XX i XXI wieku

Grafika zastępcza dla video
Grafika zastępcza dla video
Rzeźba przestrzenna (1)

Katarzyna Kobro

Rzeźba przestrzenna (1)

Udostępnij:
Datowanie: 1925 / 1967 (częściowa rekonstrukcja Janusz Zagrodzki i Bolesław Utkin)
Technika: rzeźba
Materiały:metal, drewno, farby olejne
Rozmiar:szerokość: 78 cm, wysokość: 50 cm, głębokość: 56 cm
Sposób nabycia:dar
Data nabycia: 1947
Numer inwentarzowy:MS/SN/R/48
Dzieło dostępne na ekspozycji:nie

Opis dzieła

Opis dedykowany osobom ze spektrum autyzmu

Katarzyna Kobro zrobiła rzeźbę z metalu. Artystka pomalowała metal na kolor biały.  Jest to rzeźba abstrakcyjna. Nie przedstawia człowieka, konia ani kwiatka.  Składa się z figur geometrycznych. Środkowa część rzeźby składa się poziomych i pionowych prostokątów połączonych ze sobą pod kątem prostym. Część wyższa rzeźby połączona jest z niższą pionową falą. Rzeźba znajduje się na podstawie w kształcie trójkąta równoramiennego. Rzeźba połączona jest łukiem przyczepionym do krawędzi podstawy. Zanim Katarzyna Kobro zrobiła swoją rzeźbę dokładnie obliczyła długości wszystkich odcinków.  Rzeźba ma wiele dziur. Przez dziury można zobaczyć co jest za rzeźbą. Rzeźba poprzez dziury łączy się z powietrzem, z przestrzenią. Aby poznać rzeźbę trzeba ją obejrzeć z każdego boku i z góry. Rzeźba Katarzyny Kobro może być pomysłem na budynek. 

Autor skryptu: Małgorzata Wiktorko


Opis dedykowany osobom słabo słyszącym i niesłyszącym

Do 1967 roku Rzeźba przestrzenna (1) uznawana była za całkowicie zaginioną. Tytuł nadano jej na podstawie analizy porównawczej zachowanego lub znanego z reprodukcji dorobku artystycznego Katarzyny Kobro oraz z literatury. Odnaleziono formę centralną rzeźby. W procesie konserwacji osadzono ją na zrekonstruowanej, trójkątnej podstawie spiętej stalową, sprężoną obręczą. Całość pomalowano neutralną bielą, zgodnie z zachowaną fotografią. Rekonstrukcji dokonał Bolesław Utkin. W rzeźbie Kobro poszczególne elementy wyrażają się stałym stosunkiem 2:3. Dzięki tej prawidłowości możliwe było odtworzenie wielkości trójkąta równoramiennego oraz szerokości i promienia obręczy. Rzeźba przestrzenna (1) rozpoczyna cykl zwany Kompozycjami przestrzennymi. Wykonywane początkowo były z drewna i metalu, później już tylko z metalu. Charakteryzuje się zdecydowanym otwarciem na przestrzeń przy zachowaniu wyraźnie zredukowanej podstawy.

Prawdopodobnie „Rzeźba przestrzenna (1)” po raz pierwszy prezentowana była podczas „I Wystawy Grupy Praesens”, w Warszawie w 1926. Pokazano tam cykl 6 Rzeźb Przestrzennych. Katarzyna Kobro umieściła tę pracę w teoretycznej rozprawie Kompozycja przestrzeni…, co świadczy o jej randze w procesie laboratoryjnego poszukiwania nowych form przestrzennych. Możliwe, że odkryty w 1967 roku fragment tej rzeźby odnalazła sama artystka w 1940 roku na podmiejskim wysypisku śmieci, gdzie trafiły niemalże wszystkie jej dzieła, wyrzucone przez niemieckich okupantów.

Katarzyna Kobro była jedną z inicjatorek Grupy a.r. Artystka uważała, że rzeźbę należy uwolnić od przymusu bycia bryłą. Według niej rzeźba stanowi równoprawny element przestrzeni, współistnieje z przestrzenią, która ją otacza i się z nią przenika. Każdy element kompozycji jest tak samo ważny.

Autor skryptu: Maja Pawlikowska


Opis kuratorski

Do 1967 r. uznawana za całkowicie zaginioną. Opatrzona  tytułem Rzeźba  przestrzenna  (1) na  podstawie analizy  porównawczej  zachowanego,  lub  znanego  z  reprodukcji,  dorobku  artystycznego  Kobro  oraz  różnego  rodzaju źródeł pisanych. Przypuszczalnie po raz pierwszy była eksponowana  podczas I  Wystawy  Grupy  Praesens,  Warszawa 1926  w  pokazanym  tam  zestawie  6
Rzeźb  przestrzennych. Została wybrana przez samą autorkę do zreprodukowania w teoretycznej rozprawie Kompozycji przestrzeni. Obliczenia rytmu czasoprzestrzennego (Łódź, 1931), jako ważne ogniwo w procesie laboratoryjnego poszukiwania nowych form przestrzennych i jako taka uczestniczyła zapewne w kilku innych wystawach w okresie  międzywojnia.  Być  może  ujawniony  w 1967  r.  fragment tej  rzeźby  odnalazła  sama  w 1940  r.  na  podmiejskim  wysypisku  śmieci,  gdzie  trafiły  niemalże  wszystkie jej dzieła, wyrzucone przez niemieckich okupantów.

W 1967 r. Janusz Zagrodzki, wówczas asystent Działu Sztuki Nowoczesnej  Muzeum  Sztuki  w  Łodzi,  przypadkowo  odnalazł  i zidentyfikował,  nie  odnotowany  w inwentarzach,  fragment rzeźby Kobro, uchodzącej za całkowicie zaginioną. Rozpoznanie  było  możliwe  dzięki  publikowanej  w Kompozycji przestrzeni. Obliczenia rytmu czasoprzestrzennego (Łódź, 1931). fotografii rzeźby. Być może fragment ten sama autorka złożyła w Muzeum, z zamysłem zrekonstruowania w przyszłości owej rzeźby. Nie jest jednak wykluczone, iż trafił on do Muzeum w zupełnie innych okolicznościach,   których   odtworzenie,   wobec   śmierci   artystki i pierwszego długoletniego dyrektora placówki Mariana Minicha (1894–1965), nie było wówczas możliwe. Odnaleziona  forma  centralna,  po  niezbędnych  zabiegach konserwatorskich,  została  osadzona  na  zrekonstruowanej trójkątnej podstawie spiętej stalową, sprężoną obręczą. Zgodnie  z zachowaną  fotografią  jej  powierzchnię  pokryła  neutralna biel. Autor projektu rekonstrukcji, pierwszy monografista  twórczości  Kobro,  badając  zależności  „pomiędzy  wymiarami liniowymi” zachowanej części, zauważył, iż dają się one  wyrazić  stałym  stosunkiem  2  :  3.  Ujawniona  prawidłowość  umożliwiła  odtworzenie  wielkości  trójkąta  równoramiennego oraz szerokości i promienia obręczy. Typologicznie  rzeźba  ta  sytuuje  się  pomiędzy Rzeźbami  abstrakcyjnymi a Kompozycjami  przestrzennymi i inicjuje  cykl realizacji wykonywanych początkowo z drewna i metalu, następnie tylko z metalu, charakteryzujących się już zdecydowanym otwarciem na przestrzeń przy zachowaniu wyraźnie zredukowanej podstawy.

(Zenobia Karnicka, cytat z katalogu: Katarzyna Kobro 1989-1951. W setną rocznicę urodzin, kat. wystawy, Muzeum Sztuki w Łodzi, Łódź 1998, s. 127 i 147 )

Katarzyna Kobro
Katarzyna Kobro

Rzeźbiarka i teoretyczka sztuki, była jedną z najwybitniejszych artystek związanych z awangardą międzywojenną w Polsce. Urodziła się w Moskwie w rodzinie o niemieckich korzeniach. Od 1917 roku studiowała w Szkole Malarstwa, Rzeźby i Architektury w Moskwie (później II Państwowe Wolne Pracownie Artystyczne) i szybko związała się ze środowiskiem lewicy konstruktywistycznej. W tym czasie poznała też swojego przyszłego męża, Władysława Strzemińskiego. W 1920 roku artystka przeniosła się do Smoleńska, gdzie współpracowała ze Strzemińskim, m.in. projektując plakaty dla Rosyjskiej Agencji Telegraficznej, ROSTA i uczestnicząc w obradach...

Inne dzieła tego artysty
Dzieła w tej samej kolekcji
Zobacz także