Kolekcja Sztuki XX i XXI wieku

Grafika zastępcza dla video
Grafika zastępcza dla video
Kompozycja przestrzenna (9)

Katarzyna Kobro

Kompozycja przestrzenna (9)

Udostępnij:
Datowanie: 1933
Technika: rzeźba
Materiały:metal, farby olejne
Rozmiar:szerokość: 35 cm, wysokość: 15,5 cm, głębokość: 19 cm
Sposób nabycia:zakup
Data nabycia: 24.03.1967
Numer inwentarzowy:MS/SN/R/43
Dzieło dostępne na ekspozycji:nie

Opis dzieła

Opis dedykowany osobom ze spektrum autyzmu

Katarzyna Kobro zrobiła rzeźbę z metalu.
Artystka pomalowała metal z wierzchu na szaro, od spodu na biało. Wewnątrz, na białym tle, jest podpis Katarzyny Kobro. Rzeźba ma wiele dziur. Przez dziury można zajrzeć do środka rzeźby. Przez dziury można zobaczyć, co jest za rzeźbą. Rzeźba poprzez dziury łączy się z powietrzem, z przestrzenią. Aby poznać rzeźbę trzeba ją obejrzeć z każdego boku, z góry, z dołu. Wydaje się, że rzeźba jest bardzo lekka. Rzeźba ma miękki, falisty kształt. Wydaje się, że rzeźba się rusza. Jest to rzeźba abstrakcyjna. Nie przedstawia rzeczy, roślin, zwierząt ani ludzi. Ale rzeźba przypomina poruszanie się ryb. Płynąca ryba wygina się i faluje. Jest to rzeźba organiczna, bo naśladuje miękki ruch. Wydaje się, że rzeźba porusza się jak fala wodna.  

Katarzyna Kobro jest rzeźbiarką. Władysław Strzemiński, mąż Katarzyny Kobro, jest malarzem. Władysław Strzemiński namalował cykl obrazów : Pejzaże morskie. Władysław Strzemiński linią na płaszczyźnie rysował fale wodne.

Rzeźba Katarzyny Kobro w przestrzeni pokazuje falę wodną.
Rzeźba Katarzyny Kobro może być też pomysłem na budynek.  

Autor skryptu: Małgorzata Wiktorko


Opis dedykowany osobom słabo słyszącym i niesłyszącym

Kompozycja przestrzenna (9) jest ostatnią z serii zachowanych Kompozycji przestrzennych, a jednocześnie jedyną znaną konstrukcją biomorficzną, nie architektoniczną, umownie tytułowaną i hipotetycznie datowaną. Możliwe, że właśnie ją pokazywano na „Wystawie ZZPAP”, Łódź 1933/1934 , lecz tytułowano jako Kompozycja konstrukcyjna. Miała być prezentem dla Hansa Arpa, nigdy niezrealizowanym, wskutek przeciwności losu. Została ocalona przed całkowitym zniszczeniem w 1940 roku, przechowywana do 1945 roku w ukryciu. Posiada autorskim opis „jedna rzeźba nadrealistyczna”. Artystka przekazała ją Lucynie Wegner, podobnie jak Kompozycja przestrzenna (8), w 1967 roku trafiła do kolekcji muzealnej. Ze względu na znaczne zniszczenia została poddana konserwacji, rozpłaszczona i ponownie uformowana. Kompozycja przestrzenna (9) jest o tyle istotna, że początkuje w twórczości Kobro okres trudny do szerszego zgłębienia, wobec jednostkowo znanych realizacji plastycznych. Rzeźba została wykonana z jednego płatu blachy, miękko faliście uformowanego. Konstrukcja jest podwijana i wywijana, przypomina liść. U góry występuje nieregularny otwór. Obrys rzeźby nawiązuje do zsyntetyzowanego w ciągłym falistym ruchu kształtu morskiego akwenu z Pejzaży morskich Władysława Strzemińskiego i analogicznego Pejzażu autorstwa Kobro. Kompozycja przestrzenna (9) podobna jest do jedynej znanej z tego okresu, formy płaskorzeźbionej. Otwarta na przestrzeń ze wszystkich stron, tak samo jak kompozycje architektoniczne, i scalona z nią własnym biomorficznym rytmem.

Katarzyna Kobro była jedną z inicjatorek Grupy a.r. Artystka uważała, że rzeźbę należy uwolnić od przymusu bycia bryłą. Według niej rzeźba stanowi równoprawny element przestrzeni, współistnieje z przestrzenią, która ją otacza i się z nią przenika. Każdy element kompozycji jest tak samo ważny.

Autor skryptu: Maja Pawlikowska


Opis kuratorski

Ostatnia  z  serii  zachowanych Kompozycji  przestrzennych, a jednocześnie jedyna znana nam konstrukcja biomorficzna, nie architektoniczna, umownie tytułowana i hipotetycznie datowana.  Być  może  tożsama  z Kompozycją  konstrukcyjną pokazywaną  na  Wystawie  ZZPAP,  Łódź  1933/1934  i  rzeźbą –niezrealizowanym,  wskutek  przeciwności  losu,  darem dla Hansa Arpa. Ocalona przed zniszczeniem w 1940 r., przechowywana do 1945 r. w ukryciu, daje się identyfikować z autorskim opisem „jedna rzeźba nadrealistyczna”. Przekazana przez artystkę przyjaznej Lucynie Wegner, podobnie jak Kompozycja przestrzenna (8),  w 1967 r.  trafiła  do  kolekcji  muzealnej.  Z powodu  złego stanu zachowania poddana konserwacji, rozpłaszczona  i ponownie uformowana. Otwiera w twórczości Kobro okres trudny do szerszego zgłębienia, wobec jednostkowo znanych realizacji plastycznych.  Ta  wykonana  z  jednego  płatu  blachy, miękko faliście formowana, podwijana i wywijana jak liść konstrukcja, z nieregularnym otworem „u góry”, swym obrysem nawiązuje  do  zsyntetyzowanego  w  ciągłym  falistym  ruchu kształtu  morskiego  akwenu  z Pejzaży  morskich Strzemińskiego i analogicznego Pejzażu jej autorstwa. Bliska jest też, jedynej znanej nam z tego okresu, formie płaskorzeźbionej.  Polichromowana:  płaszczyzna zewnętrzna szara, wewnętrzna biała. Otwarta na przestrzeń ze  wszech  stron,  tak  samo  jak  kompozycje  architektoniczne,  i zunifikowana z nią własnym biomorficznym rytmem.

(Zenobia Karnicka, cytat z katalogu: Katarzyna Kobro 1989-1951. W setną rocznicę urodzin, kat. wystawy, Muzeum Sztuki w Łodzi, Łódź 1998, s. 135 )


Wydawałoby się, że dzięki swojej materialności blacha powinna nadać tworzonym z niej obiektom solidny, „zbrojony” charakter. Tymczasem Kompozycja sprawia wrażenie niemal niematerialnej. Jest jak kartka papieru – powyginana i lekko spoczywająca na swoich krawędziach. Z pozoru nawet niewielki podmuch mógłby ją poruszyć i zdeformować. Zakrzywienia materiału przenikane harmonijnym rytmem tworzą specyficzną fałdę, swoiste ukształtowanie przestrzeni. Kompozycja przestrzenna (9) to ostatnia w cyklu kompozycji przestrzeni praca, wyjątkowa na tle innych dzieł artystki. Jej zawinięta konstrukcja pozwala na dowolny przepływ przestrzeni, którą zarazem organizuje i nieznacznie ogranicza, podobnie jak poprzednie rzeźby. Odmiennie jednak niż pozostałe Kompozycje, które cechuje geometryczna forma,ta wyróżnia się organicznymi, jakby „naturalnymi” kształtami. Praca koresponduje z Pejzażami morskimi, które Kobro realizowała w połowie lat 30. Najprawdopodobniej właśnie ją artystka określiła mianem „kompozycji nadrealistycznej”. Podejrzewa się, że powstała jako dar dla Hansa Arpa wykonany w zamian za jego dzieła przekazane do Międzynarodowej Kolekcji „a.r.”, co mogło wpłynąć na jej formę. Jest to również jedyna sygnowana rzeźba artystki.

(Paulina Kurc-Maj, Cytat za: Abecadło,red. Jarosław Lubiak, Muzeum Sztuki w Łodzi, Łódź 2010,  s.nlb. [157])

Wystawy

Kobro y Strzemiński. Prototipos vanguardistas, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofia, Madrid, 2017-04-25 - 2017-09-18
Poruszone ciała. Choreografie nowoczesności, 2016-11-18 - 2017-03-05

Katarzyna Kobro
Katarzyna Kobro

Rzeźbiarka i teoretyczka sztuki, była jedną z najwybitniejszych artystek związanych z awangardą międzywojenną w Polsce. Urodziła się w Moskwie w rodzinie o niemieckich korzeniach. Od 1917 roku studiowała w Szkole Malarstwa, Rzeźby i Architektury w Moskwie (później II Państwowe Wolne Pracownie Artystyczne) i szybko związała się ze środowiskiem lewicy konstruktywistycznej. W tym czasie poznała też swojego przyszłego męża, Władysława Strzemińskiego. W 1920 roku artystka przeniosła się do Smoleńska, gdzie współpracowała ze Strzemińskim, m.in. projektując plakaty dla Rosyjskiej Agencji Telegraficznej, ROSTA i uczestnicząc w obradach...

Inne dzieła tego artysty
Dzieła w tej samej kolekcji
Zobacz także