Kolekcja Sztuki XX i XXI wieku

Grafika zastępcza dla video
Grafika zastępcza dla video
Kompozycja przestrzenna (4)

Katarzyna Kobro

Kompozycja przestrzenna (4)

Udostępnij:
Datowanie: 1929
Technika: rzeźba
Materiały:stal, farby olejne
Rozmiar:szerokość: 64 cm, wysokość: 40 cm, głębokość: 40 cm
Sposób nabycia:dar
Data nabycia: 15.11.1945
Numer inwentarzowy:MS/SN/R/18
Dzieło dostępne na ekspozycji:tak

Opis dzieła

Opis dedykowany osobom ze spektrum autyzmu

Katarzyna Kobro zrobiła rzeźbę z metalu. Artystka pomalowała metal na różne kolory. Jest to rzeźba abstrakcyjna. Nie przedstawia rzeczy, roślin, zwierząt ani ludzi. Część rzeźby ma kształt litery U. Jest pomalowana na biało. Litera U jest łukiem łączącym wszystkie części rzeźby. Składa się z figur geometrycznych. Są to prostokąty połączone ze sobą pod kątem prostym. Pionowe i poziome prostokąty pomalowała na kolor czerwony, niebieski, żółty, szary i czarny. Prostokąty mają inne kolory z różnych stron. Na przykład: żółty prostokąt jest z drugiej strony czerwony. Zanim Katarzyna Kobro zrobiła swoją rzeźbę dokładnie obliczyła długości wszystkich odcinków. Rzeźba ma wiele dziur. Przez dziury można zobaczyć co jest za rzeźbą. Niektóre kolorowe metalowe prostokąty wystają poza rzeźbę. Możemy sobie wyobrazić, że dalej je przedłużamy. Rzeźba, poprzez wystające części i dziury, łączy się z powietrzem, z przestrzenią.  Aby poznać rzeźbę trzeba ją obejrzeć z każdego boku, z góry, z dołu. Rzeźba Katarzyny Kobro może być pomysłem na budynek. Władysław Strzemiński na podstawie rzeźby Katarzyny Kobro wymyślił Salę Neoplastyczną.

Autor skryptu: Małgorzata Wiktorko 


Opis dedykowany osobom słabo słyszącym i niesłyszącym

Kompozycja przestrzenna (4) Katarzyny Kobro autorsko tytułowana i datowana. Prawdopodobnie wystawiano ją parokrotnie, m.in. na „Wystawach Grupy Plastyków Nowoczesnych”, Warszawa-Łódź 1933. Podczas wojny niemieccy okupanci wyrzucili ja na wysypisko śmieci. Została odnaleziona przez artystkę i w roku 1945 przekazana do kolekcji Muzeum Sztuki w Łodzi. Kompozycja doznała znacznego uszczerbku, szczególnie w warstwie polichromii. Poddano ją konserwacji prawdopodobnie pod nadzorem autorki, w okresie przygotowań do otwarcia nowego gmachu Muzeum w Łodzi w 1948 roku. Konstrukcja rzeźby odpowiada zasadom zawartym w teoretycznej rozprawie Kompozycje przestrzeni…. W porównaniu z wcześniejszymi realizacjami Katarzyny Kobro, plastycznie jest znacznie bardziej skomplikowana. Konstrukcja została zestawiona z kilkunastu płaszczyzn i barwnie pomalowana. Poszczególne „kształty przestrzenne” charakteryzuje stosunek 8:5. Kompozycja jest asymetryczna, ażurowa i otwarta ze wszystkich stron na przestrzeń.

„Kształty przestrzenne” czworokątne występują w porządku wertykalno-horyzontalnym, pośrodku połączone płaszczyzną wygiętą w formę litery „U” o zróżnicowanej wysokości ramion. Kolorystyka poszczególnych płaszczyzn jest integralnie związana z każdym kształtem. Zastosowane barwy to trzy kolory podstawowe: żółty, czerwony, niebieski oraz „niekolory”: biel, czerń i szarość. Wierną kopię tej Kompozycji, wykonano w 1979 roku na zlecenie Muzeum Sztuki. Znajduje się ona w kolekcji Rijksmuseum Kroller-Muller w Otterlo.

Katarzyna Kobro była jedną z inicjatorek Grupy a.r. Artystka uważała, że rzeźbę należy uwolnić od przymusu bycia bryłą. Według niej rzeźba stanowi równoprawny element przestrzeni, współistnieje z przestrzenią, która ją otacza i się z nią przenika. Każdy element kompozycji jest tak samo ważny.

Autor skryptu: Maja Pawlikowska


Opis kuratorski

Kompozycja  autorsko  tytułowana  i  datowana.  Pokazywana być może parokrotnie, przede wszystkim na Wystawach Grupy  Plastyków  Nowoczesnych,  Warszawa  –  Łódź  1933.   Wyrzucona   przez   niemieckich   okupantów w 1940 r. na wysypisko śmieci, została odnaleziona przez artystkę  i  w  roku  1945  przekazana  do  zbiorów  muzealnych. Z powodu zniszczeń (zwłaszcza warstwy polichromii) poddana była konserwacji prawdopodobnie pod nadzorem autorki, w okresie przygotowań do otwarcia nowego gmachu Muzeum  w Łodzi  (1948).  Skonstruowana  zgodnie  z  teoretyczną  wykładnią Kompozycji  przestrzeni. Obliczenia rytmu czasoprzestrzennego (Łódź 1931), w stosunku do poprzedzających, plastycznie znacznie  bardziej  skomplikowana,  gdyż  zestawiona  z  kilkunastu płaszczyzn  i barwnie  malowana.  Jej  „strefa  rzeźbiarska”  to graniastosłup  o wymiarach  utrzymanych  w stosunku  8 :5, obowiązującym  też  dla  poszczególnych  „kształtów  przestrzennych”  i  rytmizującym  cały  asymetryczny,  otwarty  ze wszech stron na przestrzeń, układ. „Kształty przestrzenne” czworokątne w porządku horyzontalno–wertykalnym, pośrodku spięte płaszczyzną wygiętą w formę litery „U” o zróżnicowanej wysokości ramion. Dyspozycja kolorystyczna integralnie związana z każdym kształtem. Zastosowane barwy to trzy kolory podstawowe: żółty, czerwony, niebieski, dwa „niekolory”: biel, czerń i szarość – wynik konsekwentnego  unikania  gamy  barwnej,  mającej  właściwość tworzenia zjawiska jedności optycznej i tym samym wydzielania obiektu w przestrzeni. Wierna kopia tej Kompozycji, wykonana w 1979 r. na zlecenie Muzeum  Sztuki,  w  kolekcji  Rijksmuseum  Kröller–Müller w Otterlo.

(Zenobia Karnicka, cytat z katalogu: Katarzyna Kobro 1989-1951. W setną rocznicę urodzin, kat. wystawy, Muzeum Sztuki w Łodzi, Łódź 1998, s. 133)


W tekście o koncepcji przestrzenności we współczesnej rzeźbie, opublikowanym w 1929 r. (Europa, nr 2), Katarzyna Kobro pisała: „[…] Rzeźba jest wyłącznie kształtowaniem formy w przestrzeni. [...] stanowi część przestrzeni, w jakiej się znajduje. [...] Rzeźba wchodzi w przestrzeń, a przestrzeń w nią. […] Łącząc się z przestrzenią, nowa rzeźba powinna stanowić najbardziej skondensowaną i odczuwalną część tej przestrzeni.” Zdaniem Kobro i Strzemińskiego rzeźba, podobnie jak architektura, winna być podporządkowana odpowiedniemu systemowi budowy, uniwersalnej zasadzie komponowania. Tym samym zbliżałaby się do wizji architektury przyszłości. Kompozycje linii, płaszczyzn i neoplastycznych barw byłyby komponentami nowej rzeczywistości opartej o prawa sztuki – regułę jedności rytmów wymiarów i podziałów. Organizacja przestrzeni wychodziłaby z rzeźby, ale organizowałaby inne dziedziny życia i samą rzeczywistość.

(Magdalena Ziółkowska, cytat za: Korespondencje. Sztuka nowoczesna i uniwersalizm, red. Jarosław Lubiak, Małgorzata Ludwisiak, Muzeum Sztuki w Łodzi, Łódź 2012, s. 926)

Wystawy

Katarzyna Kobro (1898-1951). W setną rocznicę urodzin., 1998-10-21 - 1999-01-17
Kobro y Strzemiński. Prototipos vanguardistas, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofia, Madrid, 2017-04-25 - 2017-09-18

Katarzyna Kobro
Katarzyna Kobro

Rzeźbiarka i teoretyczka sztuki, była jedną z najwybitniejszych artystek związanych z awangardą międzywojenną w Polsce. Urodziła się w Moskwie w rodzinie o niemieckich korzeniach. Od 1917 roku studiowała w Szkole Malarstwa, Rzeźby i Architektury w Moskwie (później II Państwowe Wolne Pracownie Artystyczne) i szybko związała się ze środowiskiem lewicy konstruktywistycznej. W tym czasie poznała też swojego przyszłego męża, Władysława Strzemińskiego. W 1920 roku artystka przeniosła się do Smoleńska, gdzie współpracowała ze Strzemińskim, m.in. projektując plakaty dla Rosyjskiej Agencji Telegraficznej, ROSTA i uczestnicząc w obradach...

Inne dzieła tego artysty
Dzieła w tej samej kolekcji
Zobacz także
Powiązane obiekty