Kolekcja Sztuki XX i XXI wieku

Antanas Sutkus

Moi dziadkowie. Kluoniškiai, z cyklu „Ludzie Litwy”

Udostępnij:
Datowanie: 1968
Technika: fotografia czarno-biała
Materiały:papier, papier fotograficzny
Rozmiar:27,8 x 27,3 cm
Sposób nabycia:dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z programu: „Narodowe kolekcje sztuki współczesnej”
Data nabycia: 15.12.2020
Numer inwentarzowy:MS/SN/F/3154
Dzieło dostępne na ekspozycji:tak

Opis dzieła

Sutkus był jednym z nielicznych niezależnych litewskich dokumentalistów w czasie, kiedy Litwa była republiką radziecką. Artysta robił fotoreportaże dla dzienników i czasopism dla kobiet. Wpłynęło to na socjologiczno-dokumentalne metody pracy. W obszernym cyklu czarno-białych fotografii „Ludzie Litwy” przedstawiał codzienne życie zwykłych mieszkańców kraju. Wybrane prace to sceny rodzajowe, jednocześnie intymne portrety członków rodziny artysty. Sutkus utrwala w nich obraz litewskiej prowincji.


Zespół fotografii Antanasa Sutkusa z końca lat 60 i lat 70. XX wieku, zapowiada lub pochodzi z serii Ludzie Litwy [Lietuvos žmonės]. Ludzie Litwy to cykl zapoczątkowany przez artystę w 1976 roku - w czasie, kiedy Litwa była jedną z republik Związku Radzieckiego. Stanowi niejako credo twórczości artystycznej Antanasa Sutkusa. 

Były to czarno-białe fotografie przedstawiające codzienne życie zwykłych Litwinów, a zarazem wszechobecny wizerunek idealnego robotnika i kołchoźnika prezentowany przez sowiecką propagandę.

Fotografie Antanasa Sutkusa z zespołu w zbiorach Muzeum Sztuki w Łodzi to sceny rodzajowe i portrety ludzi żyjących na litewskiej wsi. Cześć z nich to zdjęcia członków rodziny artysty. Jest to wizerunek świata, który fotograf znał i z którego pochodzi - urodził się we wsi Kluoniškiai, gdzie powstało zdjęcie wychowujących go dziadków. Z kolei widoczna na jednym z portretów Ciotka Elena podarowała jego rodzinie połowę swojego domu we wsi Salakas. Ta miejscowość z kolei to tło dla dwóch innych zdjęć. 

Sutkus fotografuje ludzi i otoczenie litewskiej wsi z realizmem, ale i sentymentem. To świat trochę idealny, prezentujący „zamrożone” wspomnienia szczęśliwego dzieciństwa i młodości. Jak wspomina sam artysta: „Nasza rodzina spędzała tam [w Salakas] całe lato. Siadałem na swoim podwórku twarzą do ulicy, a miejscowi przechodzili obok; czasami zatrzymywali się, czasami nie. […] Tych lat nie można przywrócić. Nawet moje zdjęcia były inne. Tam byliśmy razem, cała moja rodzina”. Artysta podgląda otoczenie, dokumentuje codzienność współczesnej sobie Litwy, ale jednocześnie utrwala środowisko i miejsca, które przemijają. Pomimo nostalgicznego wyrazu niektórych prac, jednocześnie mają one silne piętno autentyczności. Sam Sutkus pisał: „Pochodzę z litewskiej wioski, może to jest powód, dla którego tak dobrze znam prostych ludzi, dlaczego są mi tak bliscy.”

W tym kontekście jego prace można porównać do osiągnięć polskich fotografików, jak Zofia Rydet, jednak fakt, iż często portretowane przez Sutkusa osoby, to ludzie, których artysta znał osobiście, a także, że obrazuje on litewską wieś niejako „od wewnątrz”, jako ten kto tam żył, wychował się i który ją rozumie, sprawia, że zdjęcia wymykają się „klasycznemu” portretowi etnograficznemu. Nie są czysto reportażowym zapisem rzeczywistości, a czułym obrazem innego świata, portretami narodu ukrytego pod reżimem sowieckim, jako jedna z republik ZSRR. Jak pisał sam Sutkus: „Wszystkie te zdjęcia zostały zrobione w małych wioskach wiejskich, gdzie ludzie wciąż pielęgnują litewskie tradycje i ducha”. 

Zespół fotografii został oferowany przez Antanasa Sutkusa do Muzeum już w 1988 roku prawdopodobnie w związku z wystawą współczesnej fotografii litewskiej, Pamięć i intuicja (1990).


Paulina Kurc-Maj


Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury, uzyskanych z dopłat ustanowionych w grach objętych monopolem państwa, zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych".





Antanas Sutkus

Artysta uważany obecnie za czołowego przedstawiciela szkoły fotografii litewskiej, która wykształciła się w latach 1950-70.Studiował dziennikarstwo na Uniwersytecie Wileńskim w latach 1958-1964, jednak z powodu upolitycznienia tego zawodu w czasach komunistycznych, zwrócił się ku fotografii. Artysta początkowo pracował jako fotoreportażysta, był związany z gazetami „Literatūra ir menas” i czasopismem „Tarybinė Moteri”, co wpłynęło na etnograficzno-socjologiczno-dokumentalny charakter jego zdjęć. Wkrótce stał się jednym z nielicznych niezależnych dokumentalistów litewskich (1968). Inspiracją była dla niego fotografia Henri...

Inne dzieła tego artysty / artystki
Zobacz także
Powiązane obiekty