Kolekcja Sztuki XX i XXI wieku

Katarzyna Kobro, Katarzyna Przezwańska, Tomasz Czuban

Projekt przedszkola funkcjonalnego - makieta

Udostępnij:
Datowanie: 1936 (pierwowzór), 2017 (rekonstrukcja)
Technika: makieta
Materiały:płyta pilśniowa (MDF), farby, drewno, pleksiglas
Rozmiar:wys. 36,6 cm, szer. 101,2 cm, głęb. 90 cm
Sposób nabycia:dar
Data nabycia: 05.06.2018
Numer inwentarzowy:MS/SN/R/617
Dzieło dostępne na ekspozycji:nie

Opis dzieła

Obiekt jest rekonstrukcją makiety przedszkola funkcjonalnego Katarzyny Kobro. Wykonany został wg zdjęć zamieszczonych w czasopismach „Forma” 1936, nr 5 oraz „Budowa” 1936, nr 2 w związku z wystawą przygotowywaną przez Narodową Galerię Sztuki „Zachęta” w Warszawie: Przyszłość będzie inna. Wizje i praktyki modernizacji społecznych po roku 1918 (2018), po której został podarowany do Muzeum Sztuki w Łodzi. Oryginalna makieta przygotowana przez Katarzynę Kobro nie przetrwała, a architektura samego przedszkola także nie została nigdy zrealizowana.

Pierwowzorem dla kompozycji architektonicznej budynku przedszkola była rzeźba artystki Kompozycja przestrzenna (8), co wskazuje na ścisły związek projektu z koncepcjami plastycznymi opisanymi w książce Kompozycja przestrzeni. Obliczenia rytmu czasoprzestrzennego (1931) Katarzyny Kobro i Władysława Strzemińskiego.

Przedszkole jest  jej jedynym projektem, który unaoczniał możliwości wykorzystania w architekturze idei rzeźby unistycznej.
Swoją koncepcję budownictwa, Kobro częściowo wyłożyła w artykule Funkcjonalizm w 1936 roku, gdzie wskazywała na wagę wartości utylitarnych, ale i na konieczność powiązania ich ze sztukami plastycznymi w zakresie formy. Przedwojenne zdjęcia makiety potwierdzają, że architektura proponowana przez Kobro rzeczywiście bliska była funkcjonalizmowi. Zastosowanie wyłącznie prostych form i płaszczyzn otwierających wnętrze na przestrzeń, a także liczne przeszklenia wskazują na budownictwo tworzone ze szkła, żelaza i betonu, którego estetyka podkreśla surowość zastosowanego materiału.

Oparcie kompozycji na wcześniej znanej kompozycji rzeźbiarskiej wskazuje także na przywiązanie wagi do szczegółowej analizy rytmu form i zastosowanej proporcji, co w wypadku Kompozycji przestrzennych oznaczało proporcję liczbową. Jej zastosowanie i odbicie w rytmie płaszczyzn miało według Kobro duże walory utylitarne – mogło spowodować sprawniejszą organizację czynności życiowych użytkownika. Na szerszą skalę zaś miało sprawić, że taka architektura przyczyniała się do „ponadindywidualnej organizacji społeczeństwa”.

Paulina Kurc-Maj


Wystawy

"Przyszłość będzie inna. Wizje i praktyki modernizacji społecznych po roku 1918", Narodowa Galeria Sztuki „Zachęta” w Warszawie, 2018

Katarzyna Kobro
Katarzyna Kobro

Rzeźbiarka i teoretyczka sztuki, była jedną z najwybitniejszych artystek związanych z awangardą międzywojenną w Polsce. Urodziła się w Moskwie w rodzinie o niemieckich korzeniach. Od 1917 roku studiowała w Szkole Malarstwa, Rzeźby i Architektury w Moskwie (później II Państwowe Wolne Pracownie Artystyczne) i szybko związała się ze środowiskiem lewicy konstruktywistycznej. W tym czasie poznała też swojego przyszłego męża, Władysława Strzemińskiego. W 1920 roku artystka przeniosła się do Smoleńska, gdzie współpracowała ze Strzemińskim, m.in. projektując plakaty dla Rosyjskiej Agencji Telegraficznej, ROSTA i uczestnicząc w obradach...

Katarzyna Przezwańska

Inne dzieła tego artysty
Dzieła w tej samej kolekcji
Zobacz także
Powiązane obiekty