Kolekcja Sztuki Dawnej

Praca należy do serii wizerunków bohatera czasów współczesnych Michałowskiemu, jakim był niewątpliwie Napoleon Bonaparte. Chronologia poszczególnych wizerunków wodza nie jest do końca znana. Przeszkodą w bezdyskusyjnym umieszczeniu danego dzieła na osi czasu jest m.in. niesygnowanie i niedatowanie prac przez twórcę; przemalowywanie itp. Portrety Napoleona to z reguły ujęcia wodza na spiętym do skoku siwym koniu, umieszczone w nieokreślonej przestrzeni.

W łódzkiej kompozycji pojawia się motyw postaci grenadierów, co skłoniło, historyka sztuki, Tadeusza Dobrowolskiego (1899-1984) do uznania jej za studium do portretu Napoleona z Muzeum Narodowego w Warszawie, na którym dostrzegamy wpatrzonego w cesarza żołnierza. W kompozycjach tego typu Michałowski mógł inspirować się Bitwą pod Jeną Horacego Verneta, od którego przejął motyw grenadierów zgrupowanych w szeregi w narożu płótna.

Piotr Michałowski przez całe życie pozostawał pod urokiem legendy cesarza Francuzów. Zwieńczeniem zainteresowań tematyką napoleońską miała być – nigdy nie namalowana – kompozycja dotycząca bitwy w wąwozie Somosierra. Michałowski tworzył kolejne wersje tematu, ewoluujące, od w miarę rzeczowej ilustracji ku symbolicznej wizji. Początkowo kompozycja pozioma ustąpiła zmonumentalizowanej w pionowym formacie, dramatycznej wizji. Malarz badał źródła, relacje uczestników szarży, przede wszystkim Niegolewskiego. Wybierał się do Hiszpanii, żeby zobaczyć wąwóz, do czego jednak nie doszło.

Katarzyna Kończal

Praca jest szkicem malarskim. Dominuje czerń z odcieniami szarości oraz biel. Pojawiają się akcenty czerwieni i oranżu. Przy lewym, dolnym narożniku dwaj, odwróceni do nas plecami, mężczyźni. Postaci sięgają nieco powyżej połowy wysokości płótna. Głowy zwrócone skośnie w prawo, w głąb obrazu. Sylwetka jednego z mężczyzn przecięta lewą krawędzią obrazu. Ubrani są w czarne mundury z intensywnie czerwonymi przeszyciami na ramionach. Na głowach mają wysokie, czarne czapki. Głowy kierują ku zatrzymującemu się przed nimi mężczyźnie. Tytułowy bohater zajmuje centralną część obrazu. Siedzi na koniu zwróconym w prawo. Głowa mężczyzny mocno odwrócona w przeciwnym kierunku, w lewo. Ma okrągłą twarz o jasnej karnacji. Oczy schematyczne, w formie grubych, czarnych linii. Prosty nos. Zarysowane usta. Na głowie czarna czapka, w kształcie półkola. Ubrany w ciemnoszary, długi płaszcz z dużymi klapami kołnierza. Rozpięte poły odsłaniają białe spodnie i czarne buty do kolan. Siwa maść konia silnie kontrastuje z ciemną kolorystyką obrazu. Koń zatrzymany w ruchu, wspięty na tylnych nogach, przednie unosi ku górze. W tle smugi w odcieniach szarości i oranżu.