Kolekcja Sztuki Dawnej

Stanisław Witkiewicz ukończył pracę na Orką w wieku zaledwie dwudziestu czterech lat. Dzieło zaskakuje niezwykłą dojrzałością emocjonalną i biegłością warsztatową autora. Wielkoformatowa kompozycja doskonale wpisuje się w nurt sztuki realizmu: szczerego, bezpośredniego, ukazującego rzeczywistość w boleśnie prawdziwy sposób. Na pierwszym planie Witkiewicz przedstawił postać orzącego chłopa oraz dwa konie zaprzężone w pług. Trud pracy podkreślony został przez układ kompozycji: wzniesienie ziemi, na którym znajduje się pole, wymaga wzmożonego wysiłku pracujących koni, mozolnie prących przed siebie. Dzieło to symboliczny obraz ludzkich zmagań z siłami natury, ziemią, która zapewnia ludzki byt, okupiony jednak pełną pokory pracą i podporządkowaniu jej rytmowi.

Maria Milanowska 

Obraz przedstawia mężczyznę w średnim wieku prowadzącego pług ciągnięty przez dwa konie. Idą w lewą stronę, pod górkę. Jeden z koni jest biały, drugi brązowy. Mają wyciągnięte, pochylone sylwetki. Dzień jest pochmurny, a w tle rozciąga się rozległy, lekko pagórkowaty teren. Mężczyzna jest bardzo szczupły. Ma pomarszczoną twarz. Na niej jasne wąsy. Ubrany jest w jasnoszarą sukmanę i spodnie. Na głowie ma czarną, wysoką czapkę, spod której wystają płowe włosy. Oracz trzyma pług oburącz. Pochyla się. On, tak jak zwierzęta, zdaje się z trudem wykonywać pracę i pokonywać wzniesienie. Po lewej stronie znajdują się czarne ptaki. Na pierwszym planie trzy – siedzą na ziemi. Kilka pozostałych odlatuje, uciekając przed zbliżającymi się końmi. Obraz utrzymany jest w stonowanej kolorystyce obejmującej brązy, szarości, zielenie.