Maksymilian Gierymski
Pochód ułanów polskich w 1830 r.
| Datowanie: | ok. 1869 r. |
| Technika: | malarstwo olejne |
| Materiały: | płótno, farba olejna |
| Rozmiar: | wys. 24 cm, szer. 29 cm |
| Sposób nabycia: | zakup |
| Data nabycia: | 10.01.1939 |
| Numer inwentarzowy: | MS/SP/M/47 |
Opis dzieła
Sceny z powstania styczniowego i, nieco rzadziej, listopadowego to jeden z głównych wątków w twórczości Maksymiliana Gierymskiego. Prace te nie są typowymi obrazami batalistycznymi, Gierymski nie malował bowiem bitew ani heroicznych czynów. Skupiał się na nużącej powstańczej codzienności złożonej z długich marszów, patroli, postojów. Artysta odwoływał się tu do własnych doświadczeń, bowiem jako nastolatek wziął udział w powstaniu styczniowym.
Pierwszym ze znanych obrazów Gierymskiego pokazujących mozolny przemarsz żołnierzy jest olejne studium Pochód ułanów polskich w 1830 roku namalowane ok. 1869 roku. Obraz wyszedł spod pędzla artysty młodego, zaledwie dwudziestotrzyletniego, który jednak osiągnął w tym okresie dojrzałość twórczą. Widzimy na nim oddalającą się w głąb kompozycji grupę powstańców. Anonimowi żołnierze zdają się stapiać z otaczającym ich krajobrazem. Pochmurny, monotonny pejzaż podkreśla znużenie jeźdźców. Takie podejście do tematu wojskowego, w którym nastrój ważniejszy jest od szczegółowego ukazania konkretnego oddziału, było wówczas nowatorskie także na tle malarstwa europejskiego. Badania konserwatorskie ujawniły, że artysta korzystał z pigmentów takich jak czerwień żelazowa, umbra bądź ochra, ugier, czerń kostna i biel cynkowa. Podobna, wąska paleta, złożona z odcieni brązów i zieleni jest charakterystyczna dla większości obrazów Gierymskiego.
Joanna Jaśkiewicz
Audiodeskrypcja
Obraz przedstawia pochód żołnierzy w pochmurny dzień. Kolorystyka jest zgaszona. Dominują odcienie brązu i szarości. Kształty są rozmazane, kontury niewyraźne. W prawym dolnym narożniku znajduje się początek piaszczystej drogi. Prowadzi w lewo. Na drodze zatrzymały się dwa drewniane wozy. Każdy zaprzężony w dwa konie. Pojazd na pierwszym planie zwrócony jest w kierunku prawego dolnego narożnika. W powozie znajdują się cztery osoby. Za nim, przy lewej krawędzi obrazu, fragment drugiego wozu. Ustawiony tyłem, skośnie w prawo w głąb obrazu. Na wysokości pojazdów droga skręca w prawo. Podąża nią kilkunastu jeźdźców. Odwróceni są do nas plecami. Wyglądają niemal identycznie. Ubrani są w długie białe peleryny okrywające także grzbiety gniadych koni. Ułani na głowach mają ciemnoczerwone wysokie czapki. Mijają bezlistne drzewa rosnące z prawej strony drogi.
Katarzyna Kończal
konsultacja ekspercka: Magdalena Rutkowska
badania [2013-09-03-2013-09-18]
Sławny - nieznany? Maksymilian Gierymski (1846 - 1874): dzieła - inspiracje - recepcja [2014-04-29-2014-08-10]
Malarstwo ze zbiorów Muzeum Sztuki w Łodzi: Oddział Muzeum Sztuki - Muzeum Pałac Herbsta [2016-05-13-2016-11-30]
Ertman, Marta, Malarstwo polskie od XVII do początku XX wieku w zbiorach Muzeum Sztuki w Łodzi, Łódź: Muzeum Sztuki w Łodzi, 2009, ISBN: ISBN 978-83-87937-56-0.
