Archiwum Jasi Reichardt

Od kilku dekad Jasia Reichardt, brytyjska krytyk sztuki, kuratorka i pisarka, regularnie przesyła Muzeum Sztuki w Łodzi charakterystyczne niebieskie kartony, których zawartość to przede wszystkim dokumenty życia społecznego towarzyszące obiegowi sztuki na świecie, a szczególnie w Londynie. Zasób będący w posiadaniu Muzeum liczy obecnie ponad 2 tys. pozycji i stanowi fragment większej całości. Osobiste archiwum Jasi Reichardt znajduje się w Londynie i obejmuje szereg zagadnień: od awangardy i związków pomiędzy sztuką a technologią, po twórczość poszczególnych artystów. Reichardt rozpoczęła zbieranie druków ulotnych związanych ze sztuką w latach 50. XX wieku. 

W zbiorach archiwalnych Muzeum Sztuki w Łodzi znalazły się materiały pochodzące z całego świata, pisane w takich językach jak polski, niemiecki, hebrajski, włoski, francuski i japoński. Zróżnicowany zasób stanowią m.in.: druki ulotne, zagraniczne czasopisma, prospekty muzeów i galerii, wycinki prasowe, zaproszenia i katalogi wystaw, katalogi aukcyjne oraz książki. Część kolekcji wyodrębniona jest wedle kryterium tematycznego: znajdziemy tu archiwalia dotyczące malarstwa, rzeźby i rysunku. Inne dokumenty odnoszą się do poszczególnych muzeów czy centrów sztuki; jeszcze inne opowiadają o wystawach i zbiorach w danym kraju. Mieszczą się tu również dokumenty dotyczące rzemiosła artystycznego, kierunków w sztuce, szkół i uczelni artystycznych, wystaw pokonkursowych czy sztuki poszczególnych dekad. Są także katalogi twórczości poszczególnych artystów i poświęcone im książki.
Jasia Reichardt wspomina, że kartony do Polski wysyła od roku 1965. Pierwszy muzealny dokument w tej sprawie pochodzi dopiero z 1979 roku i adresowany był do Ryszarda Stanisławskiego, dyrektora Muzeum Sztuki w Łodzi w latach 1966—91. Korespondencja dotyczyła przekazania na rzecz muzeum katalogów wystaw, które były duplikatami z prywatnego księgozbioru Reichardt. Dyrektor wyraził zgodę na nadejście przesyłki. W ten sposób został zapoczątkowany rozległy zasób art ephemera, który stanowi akumulację materiałów drukowanych, towarzyszących życiu zawodowemu Jasi Reichardt oraz obiegowi sztuki ostatnich kilku dekad. Kolekcja archiwaliów od Reichardt jest cały czas powiększana o nowe przesyłki. Najstarsze materiały i wydania książek pochodzą z lat 40. XX wieku, najnowsze datowane są na 2025 rok i zawierają między innymi publikacje o Themersonach oraz Nicku Wadley’u. Wśród nich znajdują się publikacje redagowane przez Jasię Reichardt, m.in. trzytomowy katalog archiwum Themersonów (2020), katalog dokumentujący życie i twórczość Nicka Wadleya (2022) oraz książka poświęcona Stefanowi Themersonowi (2023). 

Jasia Reichardt urodziła się w Warszawie w 1933 roku jako Janina Chaykin. Była siostrzenicą Franciszki Themerson. Jako dziecko przeżyła II wojnę światową. Tragiczną historię swojej rodziny opisała w książce autobiograficznej Piętnaście podróży z Warszawy do Londynu, wydanej w 2018 roku w języku polskim we współpracy z Muzeum Sztuki w Łodzi. Dorastała w Londynie pod opieką Themersonów. Karierę rozpoczęła jako autorka tekstów krytycznych o sztuce. W latach 1963—1971 pełniła funkcję zastępcy dyrektora Institute of Contemporary Arts w Londynie (ICA). W 1968 roku zorganizowała dwie przełomowe w środowisku artystycznym wystawy: Cybernetic Serendipity i Fluorescent Chrysanthemum. Była wykładowczynią i autorką książek o sztuce i robotach. Po śmierci Themersonów wraz Nickiem Wadley’em zajmowała się organizacją archiwum Themersonów, które w 2014 roku przekazała pod opiekę Bibliotece Narodowej w Warszawie.