Teodor Axentowicz

Teodor Axentowicz

13.05.1859 - 26.08.1938

Urodził się w Braşov w Rumunii w 1859 r., zmarł w Krakowie w 1938 r. Malarz, rysownik, grafik. Jeden z czołowych reprezentantów młodopolskiej sztuki inspirowanej rodzimym folklorem, twórca salonowych portretów. Szkołę realną ukończył we Lwowie. W latach 1879-82 studiował w Akademii monachijskiej w pracowniach Hackla, Wagnera i Benczura, a następnie w latach 1882-95 w Paryżu u Carolusa-Durana. Trudnił się wtedy kopiowaniem dzieł m.in. Tycjana, Botticellego, Velasqueza oraz ilustracją prasową. W Paryżu był gościem salonów Godebskich i Sary Bernhard, dzięki czemu poznał przedstawicieli ówczesnych elit artystycznych i intelektualnych. Był gościem Hotelu Lambert, bywał w domach Chełmońskich i Władysława Mickiewicza, który był postrzegany jako „oaza polskości”. W latach 1890-99 odwiedzał Londyn i Rzym, malując portrety polskiej arystokracji. W Anglii poznał swą przyszłą zonę Izę z Giełgudów. W 1894 r. współpracował z Kossakiem i Styką przy malowaniu „Panoramy Racławickiej”. W latach 1895-34 nauczał w krakowskiej ASP, w 1910 r. został jej rektorem (pierwszym wybranym drogą głosowania). W 1897 r. założył szkołę malarstwa dla kobiet, w której wykładali m.in. Leon Wyczółkowski i Jan Stanisławski. Współzałożyciel Towarzystwa Artystów Polskich „Sztuka”, Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków w Krakowie, Stowarzyszenia Narodowego Sztuk Pięknych we Francji, wiedeńskiej „Secesji”, od 1928 r. członek honorowy TZSP w Warszawie. Wystawiał w Chicago, St. Louis, Monachium, Berlinie, Dreźnie, Wiedniu, Pradze, Rzymie, Wenecji, Paryżu oraz w Warszawie, Krakowie, Lwowie.

Z pochodzenia był Ormianinem. Spod jego pędzla wyszły takie prace jak Chrzest Armenii czy Ormianie w Polsce. Był autorem niezrealizowanego projektu witraża dla katedry ormiańskiej we Lwowie. W 1906 r. Józef Teodorowicz, arcybiskup zaprosił artystę, razem z Józefem Mehofferem, do udziału w renowacji katedry; miał zaprojektować nowy ołtarz oraz mozaiki. Malował też sceny rodzajowe z życia wsi wschodniej Małopolski, sceny historyczne i religijne, w tym bodaj najbardziej znane Święto Jordanu (1893 r.) i Kołomyjka (1895 r.). W 1909 r. został odznaczony przez cesarza Franciszka Józefa orderem Żelaznej Korony III klasy. W 1923 r. został uhonorowany Krzyżem Komandorskim Odrodzonej Polski I klasy; w 1929 r. otrzymał Medal Dziesięciolecia Odrodzonej Polski, w 1936 r. - Krzyż Komandorski z Gwiazdą i Wielką Wstęgą Orderu Odrodzonej Polski. Na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu w 1929 został nagrodzony Wielkim Złotym Medalem. Spoczął na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

Dzieła