Przygotujcie kartkę, długopis, kalkę maszynową i klamerkę do bielizny.
Dzisiaj pokażemy, że rysowanie zwykłym długopisem po zwyczajnej kartce też może być niebanalne.
Przepraszam Panią, jaki przedmiot przynosi Pani szczęście?
Królicza łapka.
A ma Pani ją przy sobie?
Wiesz co, gdzieś tu w torbie zawsze noszę.
A przyniosła Pani szczęście?
Oj, wiesz co, dawno temu, jak szłam na egzamin na prawo jazdy,to, dzięki króliczej łapce, zdałam za pierwszym razem.
A zna Pani jeszcze jakieś przedmioty, które przynoszą szczęście?
Tak, kolekcjonuję słoniki z podniesioną trąbą.
Mam ich około pięćdziesięciu w swojej kolekcji i chyba jestem szczęśliwą osobą.
Aa, dziękuję za rozmowę.
Przepraszam Panią, czy zna Pani może jakiś przedmiot, który przynosi szczęście?
Tak, jest wiele przedmiotów, ale myślę, że najlepszym będzie uśmiech drugiego człowieka.
Jak to uśmiech? To nie przedmiot.
No tak, ale jeżeli ktoś się do mnie uśmiechnie, to od razu mam lepszy humor.
A może jednak ma Pani jakiś przedmiot?
Może jakaś maskotka?
Mam takiego pieska, który mi przynosi szczęście.
Co przynosi Panu szczęście?
Mnie szczęście przynosi słoń z podniesioną trąbą.
W czym Panu pomógł?
Zdałem maturę z języka polskiego w ogóle się nie przygotowując.
Dzień dobry.
Co Panu przynosi szczęście?
Szczęście?
No...podkowa.
Czy to jest podkowa prosto z konia, czy na przykład ze sklepu?
Prosto z konia.
Koń prawdopodobnie zgubił, mama moja znalazła i dała mi.
A gdzie Pan trzyma podkowę?
W domu jest.
Czy ona przynosi szczęście wszystkim domownikom, czy tylko Panu, czy mamie?
Przynosi szczęście mnie, ale i moim domownikom również.
Na przykład są, jak na razie, wszyscy są zdrowi. Czego można więcej chcieć?
To "Gruby Jurek" Jerzego Krawczyka.
Co widzicie?
Mężczyznę ubranego w czarny płaszcz?
Na pierwszy rzut oka to jest zwyczajny facet, ale dziwne w nim jest to, że on nie ma twarzy.
Ma talerz zamiast głowy.
To jest bardziej stary talerz, bo widać, że jest ukruszony na przykład w jednym miejscu i że jest popękany.
I te popękania tworzą mu oczy.
I jest jakaś zacierka, która tworzy usta.
Czy ten Jurek coś kombinuje?
Myśli, co namalować, bo ma pędzel w ręku.
A no właśnie.
Przyjrzyjcie się bardzo uważnie.
Co on tak naprawdę maluje?
Siebie. Swoje guziki?
Że chce domalować guzik, którego mu zabrakło, albo który mu odpadł na przykład.
Czy taka sytuacja mogłaby się zdarzyć w takim normalnym, zwykłym świecie?
Nie.
To w jakim świecie?
W świecie obrazów.
Bajek.
Na przykład zaczarowany ołówek, tam też rysował coś...
To prawda, tylko tutaj ołówek jest zastąpiony czym?
Pędzlem.
Otóż to.
Zaczarowany pędzel.
A my mamy zaczarowane długopisy.
Weźcie długopisy do ręki i przedzielcie teraz swoje kartki pionową linią na pół.
I teraz Wasze zadanie będzie polegało na tym, żeby po lewej stronie Waszej kartki narysować "Grubego Jurka" w chwili, w której czaruje coś swoim magicznym pędzlem.
[muzyka w tle]
Już? A co narysowałeś?
Tylko to.
A co jest na obrazku? Możesz opowiedzieć?
Jak "Gruby Jurek" wyczarował zegar i pajaca z pudełka.
Aaa.
Który wyskakiwał.
Narysowałem, jak "Gruby Jurek" rysuje kota, ale tak jakby...nieudolnie.
Okazuje się, że "Jurek" wcale nie jest świetnym malarzem.
I to wcale nie była zaleta, że te guziki były takie różne, tylko wręcz przeciwnie, po prostu mu nie szło.
Mój "Gruby Jurek" narysował kota, psa i małego królika.
A co wyczarował "Gruby Jurek" u Wojtusia?
Małego kota i rybkę w akwarium.
O.
A ciekawe, co u Julii?
U mnie "Gruby Jurek" wyczarował różne rzeczy do jedzenia z guzików, na przykład torty, ciastka i cukierki.
Antek, a co u Ciebie dzieje się z "Grubym Jurkiem"?
U mnie, "Gruby Jurek", wiedząc o tym, że nie jest sam zbyt piękny, więc poprawia świat naokoło siebie.
I możemy zobaczyć "Grubego Jurka" profilem.
Nie ma nosa.
Zostały nam jeszcze dwa rysunki.
Marysia, co u Ciebie?
Ja narysowałam "Grubego Jurka", który maluje obraz: morze, łódka, słońce i chmurki.
A co ma "Jurek" wspólnego z morzem?
To była jego pamiątka z wakacji.
Acha.
Helenka, a co u Ciebie?
U mnie "Gruby Jurek" narysował sobie nowy płaszcz...narysowałam mu też czapkę.
Dowiedzieliśmy się sporo o "Grubym Jurku".
Jak się ubiera, jakie ma nawyki, co potrafi namalować, a nawet, gdzie był na wakacjach.
Używał magicznego przedmiotu, pędzla, Wy też używaliście pewnego magicznego przedmiotu. Jest nim ta drewniana klamerka.
Projektant, Bartosz Mucha, tworzy nie dla żartu.
Zastanawia się nad ukrytą funkcją przedmiotów, na przykład klamerki do bielizny.
Z klamerki można zrobić wiele rzeczy, choćby pendrive.
Klamerka może być:
ołówkiem,
stojakiem do lampy,
a nawet da się nią posmarować chleb.
Przedmioty Bartosza Muchy można przypiąć do ubrania i zawsze mieć je przy sobie.
Ej!
Dawaj no tu, chodź tu! Ej!
Magda!
Dobra.
Czy to prawda, że słonie przynoszą szczęście?
Ludzie na całym świecie uważają, że słoń z podniesioną trąbą przynosi szczęście.
Czy ten słoń przyniósł kiedyś Panu szczęście?
Raz wygrałem w toto lotka, być może, że to było przyczyną.
Szczęściem jest, że ja z nim pracuje i przez tyle lat nie zrobiła mi krzywdy.
I przyjaźnimy się.
A czy słonie są szczęśliwe?
Jeśli słoń jest najedzony, niezdenerwowany, to czuje się szczęśliwy.
Przyjrzyjcie się rzeźbie Mirosława Bałki, "Pierwsza Komunia Święta".
To autoportret samego Mirosława Bałki, dziewięcioletniego, wobec tego możemy nazywać go Mirkiem.
Co widzicie?
Jest chudy.
Chudy Mirek.
Stoi na jakimś dziwnym dywanie z kolców.
I opiera się o stolik.
Jeszcze tutaj jest zdjęcie jakoś przykryte.
Powleczone szkłem. Ale czy wszystkie elementy tej rzeźby obejrzeliśmy dokładnie?
Proponuję, żebyśmy wysłali naszego emisariusza, żeby nam przekazał, co dzieje się z tyłu pracy Mirosława Bałki.
Tu są jakby odciśnięte dwie ręce.
Jest jeszcze taka wypukłość, jakby z materiału.
A trzyma coś?
Trzyma jakąś...kulkę?
Jak sądzicie, po co Mirkowi taka kulka?
Może, żeby się odstresował?
W jaki sposób?
Obracając ją w palcach.
A może tą kulką czaruje?
Może czaruje, podobnie jak "Gruby Jurek" czarował pędzlem.
A gdybyście Wy mieli taką kulkę, to co byście sobie wyczarowali?
Basiu?
Ja bym wyczarowała bardzo długie wakacje.
Ja bym chciał wyczarować dwupiętrowy dom.
O.
A ja bym wyczarował hotel dla zwierząt z placem zabaw, też dla zwierząt.
Ja bym sobie wyczarowała małego psa rasy York.
A Julko, Ty?
Ja wyczarowałabym ogromny basen.
Chcę wyczarować sobie ślimaka w słoiku.
[śmiech]
Ja bym wyczarował sobie balon, w którym bym podróżował.
Ja bym sobie wyczarowała dywan latający.
A ja bym sobie wyczarowała złote drzewo.
A ja bym sobie wyczarował pizzę z salami.
To możemy zamówić.
Zanim pójdziemy na pizzę, wykonajmy jeszcze rysunek.
Połowę już narysowaliśmy przy "Grubym Jurku",
teraz wykonajmy drugą część-rysunek tego, co można wyczarować za pomocą kuli.
[muzyka w tle]
Czy to prawda, że kominiarz przynosi szczęście?
Oczywiście, że przynosi szczęście.
A czym?
A własną osobą, tym, że jest kominiarzem.
A czy używa Pan do tego jakichś magicznych przedmiotów?
Tak, między innymi cylinder jest moim magicznym przedmiotem.
Czy kominiarz przynosi szczęście samemu sobie?
Przynoszę szczęście innym, jak i również sobie.
A czy, oprócz cylindra i guzików, mam Pan jeszcze jakieś magiczne przedmioty?
Tak, różne przedmioty, między innymi koniczynkę.
A gdzie Pan to wszystko nosi?
W kieszeni.
Weźcie dowolną pracę, byle nie własną.
Należy dorysować coś jeszcze.
"Grubemu Jurkowi", co wyczaruje jeszcze swoim pędzlem i Mirkowi, co wyczaruje swoją kulką.
[muzyka w tle]
Czy już skończyliście?
Tak.
To niech wrócą teraz te prace do pierwotnych właścicieli.
To nie koniec zaskoczeń.
Działa tutaj nasz magiczny przedmiot, czyli klamerka.
Odepnijcie klamerki i zobaczcie, co kryje się pod spodem.
[komentarze w tle]
Czyżby to oznaczało, że rzeczywiście odbyły się jakieś czary?
Nie, Pani to pozamieniała!
Jaka Pani? Chyba, że pani klamerka.
Ale zobaczcie, że Jurek i Mirek rzeczywiście czarują na tym obrazku.
Możemy teraz porównać.Zobaczcie, parę rzeczy zniknęło.
Zobaczcie, jak przewędrowały. Obrazek, który tutaj mamy przewędrował sobie na ten rysunek.
Natomiast tu motyw łódki został zwielokrotniony.
A łódki natomiast, czarodziejskim sposobem, znalazły się na tej pracy.
Wróćmy do magiczności tego przedmiotu.
Zwykła klamerka do bielizny posłużyła nam do czarowania.
Jeśli w to wierzymy.
Ale mieliśmy za to dobrą zabawę,
To prawda.
Sio, a kysz, a kysz!
Bam, bam!
Tego, że przedmioty mogą pełnić absurdalne funkcje, pierwsi dowiedli dadaiści.
Za sprawą Marcela Duchamp'a, do galerii trafił pisuar-wprost ze sklepu z wyposażeniem toalet.
Pablo Picasso zaś kierownicę i siodełko rowerowe zmienił w głowę byka.
A w oklejonej futrem filiżance Meret Oppenheim nigdy nie wystygnie herbata.
Według dadaistów również wartość piękna przestała mieć znaczenie.
Według nich rolą artysty nie było już dłużej tworzenie rzeczy pięknych, raczej sprawianie, żebyśmy w inny sposób zobaczyli to, co nas otacza.
To pojazd Krzysztofa Wodiczki.
Jak używać tego przedmiotu?
Trzeba po tym chodzić.
W te i z powrotem.
Chodzić po pojeździe?
No, bo to jest taka równoważnia, że jak przejdziemy na tą stronę, to to napędza koła, i trzeba chodzić w tą i z powrotem.
Mamy tę znakomitą sytuację, że są z nami fachowcy po Politechnice Warszawskiej.
Panowie, jak to właściwie działa?
Podejdźmy do tego mechanizmu, dobrze?
Wytłumaczcie nam dokładnie każdy element.
Tak, tutaj jest taki sznurek.
Jak idzie się w tą stronę, no to linka się ciągnie, a druga popuszcza.
W efekcie koła się obracają.
Chodzenie w tą i z powrotem po tym pojeździe...
Powoduje, że ten pojazd jedzie do przodu.
A co z kierowaniem tym pojazdem?
Przestawianie.
Musiałaby z nami iść druga osoba, która by nam to przestawiała.
A to by chyba trwało godzinami, taka podróż.
Wiecie co? Wydaje mi się to mało rezolutne.
To jest pojazd, w którym, żeby jechać, trzeba iść i jeszcze żeby kierować, to trzeba schodzić z tego pojazdu...coś...
To nie jest pojazd, który ułatwia nam życie.
Po co komu taki dziwny pojazd?
To dzieło sztuki.
Tak! 132 A jak określilibyście to dzieło sztuki zatem? 133 Bardzo, bardzo dziwne. 134 Absurdalne. 135 Słusznie, absurdalne. 136 Zobaczcie, że została zmieniona funkcja-z pojazdu zwykłego w coś, co nas dziwi, co jest absurdalne. 137 I daje do myślenia. 138 Pojazd do chodzenia. 139 Pojazd do myślenia. 140 On wprawia w ruch nasze myśli. 141 Zróbmy coś absurdalnego. 142 Czy wiecie, co to jest trup wyborny? 143 Nie. 144 W trupa wybornego bawi się tak: 145 zobaczcie, mamy kartony podzielone na trzy części. 146 I każda część będzie służyła do rysowania zupełnie innej rzeczy. 147 W pierwszym prostokącie znajdzie się sama głowa z szyją. 148 W drugim prostokącie-tułów i ręce. 149 W trzecim-nogi. 150 Będziemy rysowali poszczególne części w ukryciu przed innymi. 151 Tyłem do siebie. 152 I będziemy zamieniali się co jedną część, co więcej, będziemy zaginali to, co już narysowaliśmy pod spód, żeby nikt inny nie widział. 153 [muzyka w tle] 154 I jak tam nasze prace? Czy już skończyliśmy? 155 Tak. 156 To, kto skończył, proszę, żeby rozłożył teraz swój rysunek. 157 [śmiech] 158 A jak Wam się podoba kot w przebraniu wróżki i butach Rumcajsa? 159 To jest wystarczająco wyborne? 160 Nowoczesny. 161 Fajny. 162 Dziwaczny. 163 Fantastyczny. Obrzydliwy. 164 Niespotykany. Piękny. 165 Absurdalny. 166 Otóż to. 167 Dla dadaistów ważne było to, żeby uwrażliwiać nasze wiedzenie, żeby zwracać uwagę na to, że możemy w inny sposób widzieć rzeczywistość. 168 I ta rzeczywistość odsłania nam się w inny, nietypowy, niezwykły sposób. 169 Tutaj mamy kolorowe kartony, 170 nożyczki, 171 klamerki, 172 taśmy klejące, no i kolorowe pisaki. 173 Wszystko to będzie nam potrzebne, żeby się pobawić w zabawę surrealistów i dadaistów. 174 Polegającą na tym,że: 175 wybiera się przedmiot w przestrzeni publicznej, wszystko jedno jaki, a potem zmienia się jego funkcję. 176 W ten sposób, że dokleja się karton, docina, jeśli to potrzebne i dorysowywuje właśnie ową, nową sytuację. 177 Tak, żeby na przykład zwykły śmietnik, całkowicie banalny obiekt, stał się na przykład kokpitem statku kosmicznego. 178 [muzyka w tle] 179 Dadaistów i surrealistów bawiły przedmioty. 180 Takie, którym odbiera się pierwotną funkcję, a przypisuje nową. 181 Absurdalną. 182 Dziwaczną. 183 Po prostu śmieszną. 184 Yghym. 185 Czy ktoś mógłby mi użyczyć odrobinę pudru? 186 Ciekawe, co w Waszym otoczeniu dopomina się o rysunkowy komentarz? 187 Prześlijcie nam zdjęcia Waszych surrealistycznych lub dadaistycznych przedmiotów. 188 Oglądając Wasze prace nabraliśmy pewności, że... 189 W wielu sklepach papierniczych, w Waszej okolicy, zabrakło taśmy klejącej. 190 Dotarły do nas również informacje, 191 że w wielu pojawiły się chimeryczne hybrydy! 192 W kolejnym odcinku przeprowadzimy wywiady z dziełami sztuki. 193 Bo niektóre potrafią mówić ludzkim głosem. 194 Rozwiążemy problem pisania o sztuce, 195 poznamy pracę dziennikarzy i grafików, 196 wydamy własną gazetę.