Kolekcja Sztuki XX i XXI wieku

Kajetan Sosnowski

Epitafium spalonym w Oświęcimiu, O II - 24/2 - 19

Udostępnij:
Datowanie: 1958
Technika: malarstwo olejne
Materiały:farby olejne, płótno
Rozmiar:wys. 100 cm, szer. 81 cm
Sposób nabycia:dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z programu: „Narodowe kolekcje sztuki współczesnej”
Data nabycia: 21.08.2019
Numer inwentarzowy:MS/SN/M/D/1614
Dzieło dostępne na ekspozycji:nie

Opis dzieła

Epitafium spalonym w Oświęcimiu Kajetana Sosnowskiego to jeden z najwcześniejszych obrazów artysty w zbiorach Muzeum Sztuki w Łodzi i dość wczesny w całym jego dojrzałym dorobku malarskim. Należy do cyklu prac zatytułowanych Epitafia, który powstał pod koniec lat pięćdziesiątych XX wieku.

W centrum widać odrealnioną sylwetkę ludzką, otoczoną mgławicową, świetlistą chmurą, przypominającą barwą tę realną, utworzoną z zawieszonych w powietrzu drobinek wody. Być może to mgła lub podobna do niej chmura dymu? Popiołu?

Praca malowana jest wielowarstwowo, wcześniejsze warstwy widoczne są przez powłokę uznaną przez artystę za ostateczną, wzmacniając tym wizualny efekt prześwitywania - jak przez mgłę.

Równocześnie powstawały także inne prace o zbliżonej do tego płótna technice i o podobnej mgławicowo-świetlistej kolorystyce, jednak w ich przypadku poszukiwania artysty skupione były bardziej na materialnej konstrukcji obrazu i doświadczeniach dotyczących przyjmowanego i odbitego od powierzchni światła, niż na jego emocjonalnych odniesieniach. To może sugerować drugi człon tytułu, wskazując prawdopodobnie na rodzaj rozwiązania technologicznego, zastosowanego w tym obrazie. Wiadomo bowiem, że kluczową rolę w twórczości artysty odgrywał eksperyment,  którego przykładem mogą być tworzone od 1972 roku "obrazy chemiczne" (Metalepseis). Użyte do ich namalowania materiały wchodziły ze sobą w reakcję chemiczną, której efekt był nieprzewidywalny i zmieniał pracę w rodzaj pola doświadczalnego.

Cały cykl obrazów, w których pojawiają się mgławicowe formy jest rodzajem punktu granicznego. Znajdują się one na styku mimesis (naśladowania rzeczywistości) i abstrakcji, dla Kajetana Sosnowskiego to także zerwanie z emocjonalnym przekazem dzieła na rzecz eksperymentów z materią obrazu i fascynacją światłem. Ta ostatnia najwyraźniej widoczna jest w jednym z ostatnich jego cykli obrazów, „obrazach szytych”, których kilka przykładów znajduje się w kolekcji Muzeum Sztuki.

Anna Saciuk-Gąsowska

Kajetan Sosnowski
Kajetan Sosnowski

Ukończył warszawską Akademię Sztuk Pięknych w 1939 roku. Tuż po wojnie, którą spędził w Siedlcach, na kilka lat związał się z Łodzią, do Warszawy wrócił w 1949 roku. Był jednym z założycieli Grupy 55, uczestniczył w wystawach w prowadzonej przez członków grupy Galerii Krzywe Koło. W 1972 roku zainicjował powstanie Galerii 72 w Chełmie Lubelskim, która w 2000 roku została wcielona do Muzeum Ziemi Chełmskiej. Sosnowski wypowiadał się przede wszystkim w malarstwie, rzadziej tworzył formy przestrzenne (m.in. na I Biennale Form Przestrzennych w Elblągu, 1965). Od końca lat 60. XX wieku poświęcił się głównie abstrakcji, badając...

Inne dzieła tego artysty