Kolekcja Sztuki XX i XXI wieku

Andrzej Mitan

Zespół dzieł

Udostępnij:
Datowanie: 1984-2016
Technika: technika mieszana
Rozmiar:wymiary zmienne
Sposób nabycia:zakup (dofinansowano ze środków MKiDN)
Data nabycia: 18.11.2016
Numer inwentarzowy:MS/SN/R/599/1-6
Dzieło dostępne na ekspozycji:nie

Opis dzieła

Zespół dzieł Andrzeja Mitana na który składają się: 1.Płyty artystyczne (analogi) 2. Płyty bezdźwięczne 3. CONCERT FOR FISH 4. ONOMATOPEJA AKCJA FORMAT 5. ANDRZEJ MITAN STWORZENIE ŚWIATA 6. Zespół video Concert for fish Koncert na ryby był rodzajem akcji artystycznej, której poszczególne części odbywały się w okresie od kwietnia do października 2011 roku. W rezultacie powstały: film, obiekty określane jako akwaria i katalog autorstwa Marcina Kucewicza, który stanowił integralną część dzieła i zawierał dokumentację fotograficzną kolejnych etapów procesu. W pierwszej fazie Andrzej Mitan czerpał wodę z rzek, które miały dla niego sentymentalną wartość, czyli Molnicy, Radomki, Wisły i Zagożdżonki. Za każdym razem towarzyszyła mu grupa osób będących jednocześnie obserwatorami i uczestnikami. W trakcie kolejnego etapu akcji powstał film, który uwiecznił pływające w przestronnym akwarium ryby paletki. Podczas nagrywania ryb artysta wykonywał partie wokalne, a jego syn Karol był odpowiedzialny za podkład muzyczny na instrumentach klawiszowych. Następnie artysta zlecił wyłowienie wszystkich „nut” – na filmie widać wyławianie paletek. Mitan wygłosił frazę zbliżoną do słów z Ewangelii wg świętego Łukasza o łowieniu dusz, co wskazuje na mistyczne konotacje w twórczości performera. Artysta dokonuje tutaj swoistego tłumaczenia języka dźwięków na język wizualny i czerpie z różnych rejestrów kultury i tradycji – wciela się szamana, który przewodzi grupowemu doświadczeniu nabierania wody. Także w czasie innych etapów akcji instruuje uczestników, w jaki sposób mają brać udział w tym rytuale. Koncert na ryby został zadedykowany Emmettowi Williamsowi (1925–2007), który uczestniczył w łódzkiej wystawie pt. Konstrukcja w procesie. ONOMATOPEJA AKCJA FORMAT Onomatopeja to grupa założona w 1968 roku przez Jana Olszaka oraz Piotra i Andrzeja Mitanów w Pionkach koło Radomia. Do zespołu dołączył Cezary Staniszewski. Pojawiali się w nim także Grzegorz Małecki, Krzysztof Deryński, Stanisław Góra i Dariusz Kijewski. Grupa rozwiązała się około 1981 roku. Akcja Format została przeprowadzona w czasie Festiwalu Artystycznego Młodzieży Akademickiej FAMA w Świnoujściu w 1976 roku. Wzięli w niej udział: Emilia Grzywacz „Szansa”, Lidia Kanabus-Mitan, Grzegorz Małecki, Andrzej Mitan, Jan Olszak „Tieni”, Cezary Staniszewski. Fotografie wykonane przez Czesława Chwiszczuka ukazują, jak w ramach akcji artyści zaznaczają swoją obecność w przestrzeni publicznej poprzez umieszczenie w całym mieście licznych napisów zapowiadających koncert i plakatów przedstawiających podobizny osób biorących udział w akcji. W ten sposób próbowano unaocznić postawy alternatywne, hippisowskie, nieakceptowane w latach 70. przez władze PRL. Akcja prowokowała również pytania o skuteczność subwersywnych inicjatyw, których celem było przynajmniej częściowe odzyskiwanie przestrzeni publicznej zawłaszczonej przez komunistyczne państwo. Dokumentacja ukazuje, że podobizny uczestników akcji, sfotografowanych często w sposób przywodzący na myśl fotografie więzienne, były zrywane, zdrapywane lub dorysowywano do nich karykaturalne elementy. Ostatnie zdjęcia przedstawiają Andrzeja Mitana w galerii Empik, gdzie odbyła się interdyscyplinarna akcja Grzegorza Małeckiego i prezentowano obrazy Cezarego Staniszewskiego. W zbiorze fotografii znalazło się również wykonane w przez Piotra Organę-Fultona zdjęcie z 1971 roku, które stanowi zapowiedź akcji FORMAT. Na pracę składa się też wydana 38 lat po tej akcji płyta Onomatopeja. Płyty artystyczne: Jubileuszowa Orkiestra Helmuta Nadolskiego; Andrzej Bieżan, Miecz Archanioła; Andrzej Przybielski, W sferze dotyku; Andrzej Mitan, W Świętej Racji; Janusz Dziubak, Tytuł Płyty[GK1] [M2] ; Psalm; Ptaki; Krzysztof Knittel; JAROSŁAW KOZŁOWSKI/ THE GOLDEN VIOLIN. Impulsem dla powstania cyklu 9 płyt winylowych była tragiczna śmierć Andrzeja Bieżana w 1983 roku, z którym Andrzej Mitan działał w założonej przez siebie w 1981 roku Super Grupie Bez Fałszywej Skromności. Artysta postanowił zadbać o zachowanie spuścizny po zmarłym przyjacielu – pomysł ewoluował i zaowocował wyprodukowaniem dziewięciu płyt – pięciu pierwszych w 1984 roku i kolejnych czterech trzy lata później. Na dwóch pierwszych płytach znajdują się nagrania kompozycji Andrzeja Bieżana. Powstanie tych obiektów to efekt kolektywnego działania muzyków awangardowych i wybitnych polskich artystów wizualnych, którzy zaprojektowali i wykonali okładki. Edward Krasiński stworzył oprawę dla płyty z muzyką Tadeusza Dziubaka, wykorzystując swój słynny blue scotch i zapałki. Dźwięki nagrane na płycie pt. Ptaki zostały dosłownie zamknięte w klatce, ponieważ do płyty umieszczonej w metalowej siatce na ryby nie można się dostać. Włodzimierz Borowski zapragnął na tyle zindywidualizować przygotowywaną przez siebie okładkę, że umieścił na niej włosy Krzysztofa Knittla, kompozytora muzyki. Proces powstawania płyt i ich opraw ilustruje warunki, w jakich funkcjonowali artyści i całe społeczeństwo w latach 80., w okresie permanentnego niedoboru podstawowych dóbr – Andrzej Mitan i Andrzej Zaremba zmuszeni byli kontaktować się z poszczególnymi fabrykami czy zakładami pracy, by zdobyć materiały konieczne do wykonania poszczególnych przedmiotów. Płyty zostały wyprodukowane ręcznie przez artystów z pomocą zaprzyjaźnionych studentów, co podkreśla ich unikatowy charakter. płyty bezdźwięczne: GOLD RECORD/ SILVER RECORD/ BRONZE RECORD Płyty bezdźwięczne są ostatnim projektem Andrzeja Mitana. Ich wyprodukowanie stanowi symboliczne zamknięcie twórczości artysty i rozpoczyna okres jego milczenia. Po raz pierwszy zostały one zaprezentowane w galerii Entropia. Paradoksalnie Mitan – w przeszłości posługujący się co prawda rozmaitymi mediami, szczególnie jednak związany z materią dźwiękową – gestem mającym zamknąć jego twórczość czyni produkcję obiektów, które nawiązują do muzyki tylko formą i tytułami. Artysta, którego aktywność ma alternatywny, zdecydowanie niekomercyjny charakter, przewrotnie wieńczy swoją pracę wyprodukowaniem obiektów, które przywodzą na myśl nagrody przyznawane w przemyśle fonograficznym za dużą sprzedaż płyt, a więc za popularność. W projektach Mitana o eksperymentalnym – a co za tym idzie: niszowym – charakterze partycypowało zazwyczaj wielu uczestników; w tym przypadku artysta przewrotnie nawiązuje do kultury popularnej i gloryfikowania przez nią osoby wokalisty. Na płycie Silver Record znajduje się fotografia artysty w okularach (na szkłach znalazły się wielobarwne naturalne farby; był to podarunek od Piotra C. Jarosa), w których przeprowadził on performans pt. Elita. Po raz pierwszy odbył się on w Muzeum Sztuki Współczesnej w Radomiu w Domu Gąski i Domu Esterki. W czasie performansu Mitan powtarzał niczym mantrę następujące słowa: „elita to ludzie żyjący w prawdzie, których charakteryzuje bezinteresowność w czynieniu dobra i piękna”. Autorzy fotografii: Silver record – Jerzy Kośnik; Gold Record – Karol Mitan, Bronze Record – Irena Jarosińska. Zbiór wideo Andrzeja Mitana: Ptaki; Wisła; Kiedy umiera człowiek; 7’37’’ W zespole filmów zakupionych przez Muzeum Sztuki w Łodzi znalazły się dzieła dokumentujące działania performatywne Andrzeja Mitana i oprawa wizualna dla utworów muzycznych z jego wokalem. Oprócz Andrzeja Mitana twórcami akcji pt. Ptaki byli Włodzimierz Borowski, Cezary Staniszewski i Tomasz Wilmański. Odbyła się ona we współprowadzonej przez Mitana Galerii RR mieszczącej się w Klubie Riviera Remont w Warszawie. We wnętrzu galerii artyści wypuścili z klatek wypożyczone ze sklepu zoologicznego papugi. Odgłosy wydawane przez ptaki stanowiły tło dla Andrzeja Mitana, który uderzając się rytmicznie w piersi, śpiewał do mikrofonu. W tym samym czasie Andrzej Wilmański zaryglował drzwi i przestrzeń galerii stała się dla artystów rodzajem celi. Ważnym aspektem tej akcji była również gra z publicznością, która została zaproszona na otwarcie wystawy – oglądając dokumentację performansu w klubie Riviera Remont, była przekonana, że patrzy na transmisję na żywo. Po wejściu do galerii okazało się jednak, że nie ma w niej ani papug, ani artystów. Impulsem do powstania performansu pt. 22.04.1990 r. było zaproszenie Andrzeja Mitana przez Uniwersytet Stanforda do uczczenia Międzynarodowego Dnia Ziemi. Nagi, częściowo zanurzony w wodzie artysta leżał na brzegu Wisły, wydając równocześnie rozmaite dźwięki; rozpoczął od coraz głośniejszego śpiewu, którym wprowadzał się w rodzaj transu, następnie zaczął głośno wydychać powietrze, jak osoby praktykujące jogę, które oczyszczają dzięki temu organizm. Korzystając z wpływu natury i dalekowschodnich technik medytacji, artysta dążył do poszerzenia własnej świadomości. Następny film pt. Kiedy umiera człowiek stanowi oprawę wizualną dla wiersza autorstwa chorwackiego poety Jure Franičevicia-Pločara. Andrzej Mitan śpiewa przetłumaczony na język polski utwór. Kolejna kompozycja pt. 7’37 to połączenie improwizowanego utworu z poezją dźwiękową i recytowanymi przez Andrzeja Mitana refleksjami na temat relacji między językiem a rzeczywistością. Oprawę wizualną do obydwu wyżej wymienionych utworów stworzył Grzegorz Rogala. ANDRZEJ MITAN, STWORZENIE ŚWIATA W swoich powstających na przestrzeni lat pracach Andrzej Mitan często nawiązywał do wątków zawartych w Biblii. W Koncercie na ryby odwoływał się do Ewangelii wg św. Łukasza. W czasie spektaklu pt. Księga Hioba artysta wyśpiewywał wersety biblijne po hebrajsku i po polsku. W jego twórczości czytelne są również inspiracje hinduizmem czy buddyzmem – religia jest dla artysty przede wszystkim środkiem w dążeniu do mistycznych doświadczeń lub umożliwia czerpanie z bogactwa ikonografii. Praca pt. Stworzenie Świata została zainspirowana Księgą Rodzaju. Na płycie znalazł się tylko jeden utwór (skomponowany przez artystę wspólnie z synem, Karolem Mitanem), który powstał w stulecie urodzin Johna Cage’a. Korzystając z instrumentów, ciszy, szumu, odgłosów przyrody nieożywionej, nagrywając odgłosy zwierząt i zestawiając ze sobą te rozmaite dźwięki, twórcy stworzyli akustyczne wyobrażenie początku świata, a kończąc utwór muzyką elektroniczną, zasygnalizowali rozwój cywilizacji. Andrzej Mitan określa zastosowany w tym przypadku zabieg kreowania obrazów za pomocą dźwięków stworzonym przez siebie terminem „audiowizacja”. Okładkę płyty zaprojektował Zbigniew Gostomski. Na pracę składają się również dwa zespoły dokumentacji fotograficznej: performansu, który odbył się 17 października 2012 roku w Galerii Foksal, oraz promocji książki autorstwa Lecha Stangreta Zbigniew Gostomski. Ad rem tego samego wieczoru. Zdjęcia zostały wykonane przez Tadeusza Rolke.

Andrzej Mitan

Urodzony w Pionkach, artysta intermedialny, performer, wokalista. Studiował na Uniwersytecie Marie Curie Skłodowskiej w Lublinie, Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie i na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Występował w grupach muzycznych: Onomatopeja, Święta Racja, Super Grupa Bez Fałszywej Skromności, Niezależne Studio Muzyki Elektroakustycznej, Koncert Figur Niemożliwych, Związek Byłych Dzieci. W latach 1982–1988 współprowadził Galerię RR w klubie Riviera Remont w Warszawie.Maria Franecka

Dzieła - elementy zespołu
Inne dzieła tego artysty
Zobacz także