Kolekcja Sztuki XX i XXI wieku

Władysław Strzemiński

z cyklu: Deportacje

Udostępnij:
Datowanie: 1940
Technika: rysunek
Materiały:papier, ołówek
Rozmiar:szerokość: 38 cm, wysokość: 30 cm
Sposób nabycia:dar
Data nabycia: 11.1945
Numer inwentarzowy:MS/SN/RYS/55/1-6
Dzieło dostępne na ekspozycji:nie

Opis dzieła

Opis dedykowany osobom ze spektrum autyzmu

Deportacje to cykl rysunków Władysława Strzemińskiego.

Strzemiński narysował je w czasie II wojny światowej, w 1940 r.

Narysował je ołówkiem na kartonie. To sposób prosty i tani – sposób na czas wojny.

Strzemiński narysował, jak w czasie wojny wyglądają ludzie. Ci ludzi uciekają ze swoich domów. Sami albo we dwoje. Są dorośli, są też dzieci.

Strzemiński narysował ludzi jedną linią. Tą samą linią narysował dorosłych i dzieci. Tą samą linią narysował ludzi oraz ich cienie, oraz ślady w ziemi. On pokazał w ten sposób, że w czasie wojny ludzie nie są ważni.

Kształt linii jest skomplikowany i nierówny, ale linia jest zamknięta. Jej kształt przypomina ruch oka – oko nie porusza się równo, ale miękko faluje.

Strzemiński narysował rysunki z pamięci. Dlatego one nie przypominają prawdziwego świata.

Strzemiński pokazał swoje, prywatne doświadczenie wojny. Ukazał, że nie można obserwować wojny bez uczuć. Jego rysunki są bardzo smutne.

Autor skryptu: Leszek Karczewski


Opis dedykowany osobom słabo słyszącym i niesłyszącym

Pierwszy rysunek z cyklu pod tytułem „Deportacje” nosi tytuł „Na bruku”. Autorem jest Władysław Strzemiński, rok powstania pracy to 1940, techniką ołówek na papierze, wymiary wysokość 29,8 cm na 38,1 cm szerokość.

Uproszczony, rysunek postaci wykonany za pomocą jednej linii falistej bez początku i końca.

Praca Pt „Na bruku” pochodzi z cyklu Pt Deportacje” cykl składa się 8 rysunków .

Wszystkie prace z cyklu narysowane pojedynczym domkniętymi falistymi liniami. Za pomocą prostych, oszczędność środków artysta stara się pokazać emocje związane z wojną.

Linia bez początku i końca pojawia się również w cyklu pt „Powidoki”. Artysta rysując, śledzi ruch gałki ocznej. Zjawisko powidoków artysta badał i analizował przez wiele lat. Powidok związany jest z percepcją wzrokową oraz pamięcią. Artysta rysował na kalce technicznej, niektóre kształty pojawiają się w kilku pracach.

Artysta wraz z żoną i córką uciekli do rodziny na Białoruś na wieść o wojnie we wrześniu 1939 roku. Tam powstał cykl Białoruś Zachodnia”. Do Łodzi wrócili w 1940 roku, gdzie powstały kolejne cykle rysunków „Deportacje” „Wojna domom” „Twarze” „Tanie jak błoto” i „Ręce które nie z nami” pokazujące doświadczenia wojenne. W 1945 roku artysta stworzył cykl 10 kolaży Pt. „Moim przyjaciołom Żydom w których pojawia się niekończąca linia z wcześniejszych rysunków oraz fotografie dokumentujące Holokaust.

Autor skryptu: Katarzyna Mądrzycka-Adamczyk


Władysław Strzemiński spędził pierwszą zimę drugiej wojny światowej w rodzinnym miasteczku na Kresach Wschodnich, gdzie był świadkiem masowych deportacji Polaków w głąb ZSRR – to wydarzenie uwiecznił w cyklu rysunków. Wijąca się niespokojna linia jest charakterystyczna dla rysunków artysty z czasów wojny. Występuje ona już w pejzażach morskich, jako sposób ukazania biegu spojrzenia osoby patrzącej na krajobraz. Cykle rysunkowe, stanowiące artystyczną dokumentację cierpienia, ubóstwa i grozy czasu wojny są, podobnie jak pejzaże, świadectwem patrzenia. Bezradność i niemoc aktywnego sprzeciwu wobec rzeczywistości wojennej, jakiej doświadczał artysta, została przełamana dzięki wnikliwej obserwacji i przyjęciu roli świadka. Patrzenie i dokumentowanie tego, co widział było dla Strzemińskiego postawą nacechowaną moralnie, sposobem na zachowanie godności w sytuacji upadku wszelkich wartości. Rozedrgany obraz sylwetki ludzkiej staje się metaforą rozpadu człowieczeństwa skutek obliczu koszmaru wojny.

Anna Nawrot (Cytat za: Korespondencje. Sztuka nowoczesna i uniwersalizm, red. Jarosław Lubiak, Małgorzata Ludwisiak, Muzeum Sztuki w Łodzi, Łódź 2012, s. 848-849)

Cykl składa się z sześciu rysunków.

Wystawy

documenta 14 (1), 2017-06-10 - 2017-09-17

Władysław Strzemiński
Władysław Strzemiński

Władysław Strzemiński, artysta i teoretyk, był czołowym przedstawicielem awangardy międzywojennej w Polsce. Urodził się w zaborze rosyjskim, w Mińsku, w rodzinie polskiej. Studiował w elitarnej Wojskowej Szkole Inżynieryjnej im. cara Mikołaja w Petersburgu. Podczas pierwszej wojny światowej doznał poważnych obrażeń, w wyniku których stracił jedną rękę, nogę i widzenie w jednym oku. Od 1917 roku bliżej zainteresował się sztuką i wtedy – lub rok później – poznał też swoją przyszłą żonę, Katarzynę Kobro. Od 1918 aktywnie działał w środowisku konstruktywistów rosyjskich. Już wtedy uczestniczył w posiedzeniach Pododdziału...

Dzieła - elementy zespołu
Inne dzieła tego artysty
Dzieła w tej samej kolekcji
Zobacz także